Son gözden geçirme: 10 Eylül 2026
Aynı mal için gelen iki teklif arasındaki fark çoğu zaman fiyattan değil, teslim şeklinden gelir. Incoterm üç harflik bir kısaltmadır ve üç soruyu cevaplar: masraf nerede el değiştiriyor, risk nerede alıcıya geçiyor, gümrük işlemlerini kim yapıyor. Teklifleri karşılaştırmadan önce hepsinin aynı Incoterm ile verildiğinden emin olun; yoksa elma ile armutu karşılaştırırsınız.
En çok kullanılan dört terim
- EXW — Fabrika teslim: malı üreticinin kapısından siz alırsınız. Yükleme, iç nakliye, ihracat gümrüğü ve navlun sizde.
- FOB — Gemide teslim: malı yükleme limanında gemiye biz koyarız, ihracat gümrüğü bizde. Deniz navlunu ve varış işlemleri sizde.
- CFR / CIF — Varış limanına kadar navlun bizde; CIF ayrıca sigortayı da kapsar. Varış gümrüğü ve iç dağıtım sizde.
- DAP — Belirttiğiniz adrese kadar taşıma bizde; ithalat gümrüğü ve vergiler sizde.
Masraf ile risk aynı yerde bitmez
En sık yanlış anlaşılan nokta budur. CFR ve CIF’te navlunu satıcı öder, yani masraf varış limanına kadar satıcıdadır; ama risk mal gemiye yüklendiği anda alıcıya geçer. Yolda bir şey olursa fatura satıcıya değil, alıcıya ya da sigortaya çıkar. Bu yüzden CIF’te sigorta teminatının kapsamı önemlidir.
Konteyner yükünde FOB kullanmayın
FOB, CFR ve CIF gemiye yükleme mantığı üzerine kuruludur; malın küpeşteden geçmesiyle risk devrolur. Konteyner ise gemiye değil, terminale teslim edilir ve orada günlerce bekleyebilir. Bu boşlukta malın kime ait olduğu tartışmalıdır. Konteyner yükünde doğrusu FCA, CPT ve CIP’tir; Milletlerarası Ticaret Odası da bunu öneriyor. Yine de piyasada FOB alışkanlığı sürdüğü için teklifte hangisinin kastedildiğini açıkça yazmak gerekir.
Hangisini seçmeli
- İlk kez ithalat yapıyorsanız ya da lojistik ekibiniz yoksa CFR veya CIF: tek muhatap, tek fatura.
- Kendi nakliyecinizle çalışıyor ve navlunda daha iyi fiyat alıyorsanız FOB ya da FCA.
- Varış ülkesinde temsilciniz yoksa ve kapıya teslim istiyorsanız DAP.
- DDP’ye dikkat: ithalat vergileri ve varış ülkesindeki mükellefiyet satıcıya geçer, her ülkede pratik değildir.
Teklifte nasıl yazılmalı
Tek başına "CIF" yazmak eksiktir. Üç parça birlikte olmalı: terim, yer adı ve kural sürümü. Doğru yazım şöyledir: CIF Lagos, Incoterms 2020. Yer adı olmadan hangi limana kadar olduğu belirsiz kalır; sürüm olmadan hangi kural setinin geçerli olduğu tartışmaya açılır. Bizim tekliflerimizde üçü de yazar.