Son gözden geçirme: 10 Eylül 2026
Gümrükte takılan sevkiyatların çoğu eksik evraktan değil, tutarsız evraktan takılır: faturadaki tanım çeki listesiyle uyuşmaz, ağırlık konşimentoyla tutmaz. Aşağıda Türkiye’den çıkan bir sevkiyatın standart evrak seti ve sık yapılan hatalar var.
Her sevkiyatta olan dört evrak
- Proforma fatura: siparişten önce, teklifin bağlayıcı hâli. Ödeme ve teslim şartları burada yazar.
- Ticari fatura: sevkiyatın parasal belgesi. Ürün tanımı, miktar, birim fiyat, Incoterm ve menşe ülke.
- Çeki listesi: koli koli içerik, brüt ve net ağırlık, hacim, paket sayısı.
- Taşıma belgesi: denizde konşimento (B/L), havada AWB, karayolunda CMR.
Menşe ve tercihli ticaret belgeleri
Bu belgeler malın nereli olduğunu ve hangi gümrük rejiminden yararlanacağını gösterir. Yanlış belge, ödenmeyecek vergiyi ödetir.
- Menşe şahadetnamesi: malın hangi ülkede üretildiğini belgeler. Neredeyse her varış ülkesinde istenir.
- A.TR dolaşım belgesi: Türkiye ile AB arasındaki gümrük birliği kapsamındaki sanayi ürünleri için serbest dolaşım belgesidir. Menşe belgesi değildir.
- EUR.1 dolaşım sertifikası: Türkiye’nin serbest ticaret anlaşması olduğu ülkelerde tercihli tarifeden yararlanmak için.
Varış ülkesinin uygunluk belgesi
Birçok ülke düzenlemeye tabi ürünler için sevkiyat öncesi uygunluk belgesi ister. Nijerya’da SONCAP, Kenya’da KEBS PVoC, Suudi Arabistan’da SABER ve SASO, Birleşik Arap Emirlikleri’nde ESMA. Bunlar mal yola çıkmadan alınır; sonradan almak çoğu zaman mümkün değildir.
Ürüne göre eklenenler
- Sigorta poliçesi: teslim şekli CIF ya da CIP ise.
- ISPM 15 ısıl işlem damgası: ahşap palet ve sandık kullanılıyorsa zorunludur.
- Sağlık sertifikası ve analiz raporu: gıda ve gıdayla temas eden ürünlerde.
- Test raporu ve CE beyanı: makine, elektrik ve yapı malzemesi gibi düzenlemeye tabi gruplarda.
Sık yapılan dört hata
- Faturadaki ürün tanımının gümrük tarife pozisyonuyla örtüşmemesi.
- Çeki listesindeki ağırlığın konşimentodaki ağırlıkla tutmaması.
- Akreditifle çalışırken belge adının akreditif metnindeki adla birebir aynı olmaması. Banka mala değil, metne bakar.
- Ahşap paletin ISPM 15 damgasız olması; varışta imha ya da geri gönderim riski doğurur.
Hangi evrak kimde
Ticari fatura, çeki listesi, menşe şahadetnamesi, A.TR ya da EUR.1 ve uygunluk belgesi koordinasyonu bizde. Taşıma belgesi teslim şekline göre bizim ya da sizin nakliyecinizde. Varış gümrüğü işlemleri sizin tarafınızda kalır; bunun için yerel temsilcinizin iletişim bilgisi yeterlidir.